Khi mới thành lập, nhiều doanh nghiệp chọn phương pháp tính VAT trực tiếp vì nó đơn giản hơn: không cần theo dõi VAT đầu vào, không cần đối chiếu phức tạp, chỉ cần tính một tỷ lệ phần trăm trên doanh thu hoặc trên giá trị gia tăng. Với doanh nghiệp nhỏ mới bắt đầu, sự đơn giản đó có giá trị thực sự.
Nhưng khi doanh nghiệp lớn dần, cơ cấu chi phí thay đổi, và điều từng là lợi thế có thể trở thành gánh nặng. Câu hỏi không phải là phương pháp nào tốt hơn về mặt lý thuyết — mà là phương pháp nào phù hợp hơn với thực tế của doanh nghiệp bạn ở giai đoạn này.
Bài viết cung cấp thông tin tổng quan mang tính tham khảo và không cấu thành tư vấn thuế chính thức. Quyết định chuyển đổi phương pháp tính VAT cần được đánh giá dựa trên số liệu thực tế và cơ cấu tài chính cụ thể của từng doanh nghiệp — một tính toán sai có thể dẫn đến bất lợi thuế kéo dài cả năm. Hãy để chuyên gia của THTax phân tích điểm hòa vốn thuế cho doanh nghiệp bạn trước khi đưa ra quyết định chuyển đổi.
Hai phương pháp — hai logic hoàn toàn khác nhau
Để quyết định đúng, cần hiểu rõ bản chất của từng phương pháp trước.
Với phương pháp trực tiếp, VAT phải nộp được tính bằng tỷ lệ phần trăm nhất định trên doanh thu — thường là 1% đến 5% tùy ngành nghề. Đơn giản, dễ tính, không cần quan tâm đến hóa đơn đầu vào. Nhưng cũng vì vậy, bạn không được khấu trừ bất kỳ khoản VAT nào đã trả khi mua hàng hóa, dịch vụ đầu vào.
Với phương pháp khấu trừ, VAT phải nộp được tính bằng VAT đầu ra trừ đi VAT đầu vào. Nghĩa là toàn bộ VAT bạn đã trả cho nhà cung cấp — nguyên vật liệu, thuê văn phòng, mua thiết bị, dịch vụ — đều được trừ vào VAT phải nộp. Phức tạp hơn về mặt hành chính, nhưng công bằng hơn về mặt kinh tế khi chi phí đầu vào lớn.
Điểm hòa vốn về thuế: Khi nào khấu trừ bắt đầu có lợi hơn?
Đây là phần quan trọng nhất — và cũng là phần ít được giải thích rõ ràng nhất.
Hãy lấy một ví dụ cụ thể. Giả sử bạn có doanh thu 1 tỷ đồng, thuế suất VAT đầu ra 10%, và đang áp dụng phương pháp trực tiếp với tỷ lệ 2% trên doanh thu. VAT phải nộp theo phương pháp trực tiếp là 20 triệu đồng.
Nếu chuyển sang phương pháp khấu trừ, VAT đầu ra là 100 triệu đồng. Nếu trong quá trình kinh doanh bạn đã trả 80 triệu đồng VAT đầu vào — mua nguyên liệu, thuê kho bãi, chi phí vận chuyển — thì VAT phải nộp chỉ còn 20 triệu đồng. Hai phương pháp cho kết quả tương đương.
Nhưng nếu VAT đầu vào của bạn là 90 triệu đồng, phương pháp khấu trừ chỉ còn nộp 10 triệu — tiết kiệm 10 triệu so với phương pháp trực tiếp. Ngược lại, nếu VAT đầu vào chỉ có 50 triệu, phương pháp khấu trừ lại bất lợi hơn với số thuế phải nộp là 50 triệu.
Điểm hòa vốn nằm ở tỷ lệ chi phí đầu vào có hóa đơn VAT so với doanh thu. Khi tỷ lệ này đủ cao, phương pháp khấu trừ có lợi hơn. Khi tỷ lệ này thấp — chẳng hạn ngành dịch vụ thuần túy với chi phí chủ yếu là nhân công — phương pháp trực tiếp lại có thể tiết kiệm hơn.
Những dấu hiệu cho thấy đã đến lúc nên chuyển sang khấu trừ
Tỷ trọng chi phí đầu vào có hóa đơn tăng cao. Nếu doanh nghiệp bạn đang mua nhiều nguyên vật liệu, hàng hóa, thiết bị từ các nhà cung cấp có hóa đơn VAT — và tổng VAT đầu vào chiếm tỷ lệ lớn so với doanh thu — đây là tín hiệu rõ ràng nhất để xem xét chuyển đổi.
Doanh nghiệp đang đầu tư mở rộng. Mua sắm tài sản cố định, xây dựng, nâng cấp dây chuyền — những khoản chi này thường đi kèm với hóa đơn VAT lớn. Với phương pháp khấu trừ, toàn bộ VAT trên các khoản đầu tư này đều được khấu trừ, giúp giảm đáng kể số thuế phải nộp trong giai đoạn đầu tư.
Doanh nghiệp bắt đầu làm việc với đối tác lớn hoặc doanh nghiệp FDI. Nhiều công ty lớn và doanh nghiệp có vốn nước ngoài yêu cầu nhà cung cấp xuất hóa đơn VAT theo phương pháp khấu trừ — vì họ cần hóa đơn này để khấu trừ VAT đầu vào của chính họ. Nếu không chuyển sang phương pháp khấu trừ, bạn có thể mất những hợp đồng này.
Doanh thu vượt ngưỡng 1 tỷ đồng một năm. Đây không phải ngưỡng bắt buộc chuyển đổi theo luật, nhưng là mốc thực tế mà ở đó lợi ích của việc quản lý VAT khấu trừ thường bắt đầu vượt qua chi phí hành chính của nó.
Những trường hợp nên cân nhắc kỹ trước khi chuyển
Không phải lúc nào chuyển sang phương pháp khấu trừ cũng là quyết định đúng.
Nếu doanh nghiệp bạn hoạt động trong ngành dịch vụ với chi phí chủ yếu là lương nhân viên — chi phí này không có VAT đầu vào để khấu trừ — thì phương pháp trực tiếp có thể vẫn có lợi hơn. Tương tự, nếu phần lớn nhà cung cấp của bạn là hộ kinh doanh nhỏ không xuất hóa đơn VAT, việc chuyển sang khấu trừ cũng không mang lại nhiều lợi ích thực tế.
Ngoài ra, phương pháp khấu trừ đòi hỏi hệ thống kế toán chặt chẽ hơn, quy trình lưu trữ hóa đơn nghiêm ngặt hơn, và nguồn lực quản lý lớn hơn. Với doanh nghiệp rất nhỏ chưa có bộ máy kế toán ổn định, chi phí hành chính tăng thêm có thể xóa đi lợi ích về thuế.
Quy trình chuyển đổi diễn ra như thế nào?
Việc chuyển từ phương pháp trực tiếp sang khấu trừ không thể thực hiện tùy tiện giữa chừng. Theo quy định, doanh nghiệp chỉ được đăng ký thay đổi phương pháp tính VAT vào đầu năm dương lịch — tức là phải nộp đăng ký trước ngày 20 tháng 1 của năm muốn áp dụng.
Điều này có nghĩa là: nếu bạn nhận ra giữa năm rằng phương pháp khấu trừ sẽ có lợi hơn, bạn phải chờ đến đầu năm sau mới có thể chuyển đổi. Đây là lý do tại sao việc đánh giá và lên kế hoạch trước cuối năm — lý tưởng nhất là trong tháng 10-11 — rất quan trọng.
Không có câu trả lời đúng cho mọi doanh nghiệp
Phương pháp VAT tối ưu phụ thuộc vào cơ cấu chi phí, ngành nghề, giai đoạn phát triển, và kế hoạch mở rộng của từng doanh nghiệp cụ thể. Điều đáng tiếc là nhiều doanh nghiệp chưa bao giờ thực sự ngồi tính toán xem mình đang dùng phương pháp nào, và liệu có phương pháp khác phù hợp hơn không.
Một phép tính đơn giản dựa trên số liệu thực tế của doanh nghiệp — so sánh tổng VAT đầu vào với VAT phải nộp theo từng phương pháp — có thể cho bạn câu trả lời rõ ràng hơn bất kỳ lý thuyết nào.
Hệ thống văn phòng :
🔹Trụ sở chính: 702/63/7 Lê Đức Thọ, Phường An Hội Đông, TP. Hồ Chí Minh
🔹VPĐD tại Đà Lạt: 72 Nguyễn Công Trứ, Phường Lâm Viên - Đà Lạt, Tỉnh Lâm Đồng
🔹VPĐD tại Kon Tum: 227 Phan Đình Phùng, Phường Đăk Cấm, Tỉnh Quảng Ngãi
🔹VPĐD tại TP. HCM: 779 Huỳnh Văn Lũy, Phường Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh
🔹VPĐD tại Gia Lai: 59 Trường Chinh, Phường An Nhơn Đông, Tỉnh Gia Lai
🔹VPĐD tại Bảo Lộc: 48/49 Phạm Ngọc Thạch, Phường 1 – Bảo Lộc, Tỉnh Lâm Đồng
🔹VPĐD tại Hà Nội: Phòng 701, Tòa nhà Kim Ánh, Số 1 ngõ 78, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội
CÔNG TY TNHH ĐÀO TẠO & TƯ VẤN THTAX
📌 702/63/7 Lê Đức Thọ, Phường An Hội Đông, TP.HCM
📞 0934 518 268 – 0918 774 497